Sống chung với COPD trong sinh hoạt hằng ngày

Với người mắc COPD, việc sắp xếp một ngày hợp lý có tác động tới chất lượng sống không kém thuốc men.

Vì sao cần quản lý năng lượng

• Thở gắng sức tiêu tốn nhiều năng lượng
• Dự trữ ít hơn người bình thường
• Làm quá sức buổi sáng thì cả ngày mệt
• Phân bổ hợp lý làm được nhiều việc hơn
• Là kỹ năng học được

Cùng một lượng công việc, cách phân bổ khác nhau cho kết quả rất khác nhau.

Bốn nguyên tắc tiết kiệm năng lượng

• Lên kế hoạch trước
• Sắp xếp lại cách làm
• Chia nhịp và nghỉ xen kẽ
• Dùng tư thế và dụng cụ hỗ trợ
• Áp dụng cho mọi việc trong ngày

Bốn nguyên tắc này áp dụng được cho hầu như mọi hoạt động hằng ngày.

Lên kế hoạch

• Xếp việc nặng vào lúc khoẻ nhất
• Không dồn nhiều việc nặng vào một ngày
• Chuẩn bị sẵn đồ cần dùng
• Giảm số lần phải đi lại
• Bỏ bớt việc không thật sự cần

Nhiều người thấy khoẻ nhất vào giữa buổi sáng sau khi thuốc đã có tác dụng.

Sắp xếp cách làm

• Ngồi thay vì đứng khi làm được
• Đẩy hoặc trượt thay vì bê
• Dùng xe đẩy nhỏ để chở đồ
• Để đồ thường dùng trong tầm với
• Tránh phải với cao hoặc cúi sát sàn

Với cao và cúi sâu đều làm khó thở tăng nên cần được hạn chế tối đa.

Chia nhịp

• Nghỉ trước khi mệt chứ không đợi kiệt sức
• Chia việc lớn thành nhiều lần
• Xen kẽ việc nặng và nhẹ
• Thở đều trong lúc làm
• Không nín thở khi gắng sức

Nín thở khi bê đồ hoặc khi cúi xuống là thói quen làm khó thở nặng lên.

Kỹ thuật thở chúm môi

• Hít vào bằng mũi
• Thở ra từ từ qua môi chúm lại
• Thì thở ra dài hơn thì hít vào
• Giúp giữ đường thở mở lâu hơn
• Giảm cảm giác khó thở
• Cần được hướng dẫn và luyện tập

Kỹ thuật này cần luyện lúc bình thường mới dùng được khi đang khó thở.

Tư thế giúp đỡ khó thở

• Ngồi hơi cúi về trước
• Tì tay lên đùi hoặc lên bàn
• Thả lỏng vai
• Đứng tựa lưng vào tường
• Tìm tư thế phù hợp với mình

Tì tay lên một mặt phẳng cho phép các cơ vai hỗ trợ việc thở.

Sắp xếp nhà cửa

• Đồ thường dùng ở độ cao dễ với
• Ghế để nghỉ ở các điểm trong nhà
• Ghế trong buồng tắm
• Giảm vật cản trên lối đi
• Điện thoại trong tầm tay
• Thông gió tốt

Đặt một chiếc ghế giữa quãng đường hay phải đi giúp chia nhịp một cách tự nhiên.

Tắm rửa và mặc quần áo

• Ngồi khi tắm và khi mặc đồ
• Dùng vòi sen cầm tay
• Tránh nước quá nóng gây nhiều hơi
• Mặc đồ rộng dễ mặc
• Chuẩn bị sẵn quần áo theo thứ tự
• Không vội

Hơi nước quá nhiều trong phòng tắm kín làm nhiều người thấy khó thở hơn.

Dinh dưỡng

• Nhiều người sụt cân và mất cơ
• Chia nhiều bữa nhỏ
• Đủ đạm để giữ khối cơ
• Tránh ăn quá no gây chướng bụng
• Ăn chậm và nghỉ giữa chừng
• Uống nước giữa các bữa thay vì trong bữa

Bụng đầy đẩy cơ hoành lên và làm khó thở tăng, nên bữa nhỏ dễ chịu hơn nhiều.

Khi bị táo bón

• Rặn nhiều làm khó thở tăng
• Ăn đủ chất xơ
• Uống đủ nước
• Duy trì vận động
• Báo bác sĩ nếu kéo dài

Táo bón là vấn đề nhỏ nhưng nó gây khó chịu đáng kể ở người vốn đã khó thở.

Giấc ngủ

• Kê cao đầu giường nếu thấy dễ chịu hơn
• Giữ giờ ngủ ổn định
• Thông gió phòng ngủ
• Dùng thuốc theo đúng thời điểm được kê
• Báo bác sĩ nếu thức giấc vì khó thở

Thức giấc vì khó thở là dấu hiệu cần được đánh giá lại phác đồ.

Về việc vẫn phải vận động

• Nghỉ hoàn toàn làm cơ yếu đi
• Cơ yếu thì gắng sức càng khó thở
• Vòng xoáy tự củng cố
• Vận động ở mức phù hợp phá vỡ vòng này
• Theo hướng dẫn chuyên môn

Khó thở khi vận động không có nghĩa là vận động có hại.

Khi ra ngoài

• Lên kế hoạch tuyến đường
• Biết trước chỗ có thể ngồi nghỉ
• Đi vào giờ thời tiết dễ chịu
• Mang theo thuốc cắt cơn
• Tránh ngày ô nhiễm cao
• Không ngại đi chậm

Biết trước có ghế đá ở giữa quãng đường làm người bệnh tự tin hơn nhiều khi ra ngoài.

Cách nghĩ thực tế

• Quản lý năng lượng là kỹ năng học được
• Ngồi thay vì đứng khi làm được
• Nghỉ trước khi kiệt sức
• Chia nhỏ bữa ăn
• Không nghỉ ngơi hoàn toàn

Nội dung này mang tính thông tin chung; kỹ thuật cụ thể nên được chuyên môn hướng dẫn.

Câu hỏi thường gặp