Xử trí đợt cấp tại nhà theo kế hoạch

Xử trí đợt cấp tốt phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc đã chuẩn bị gì từ trước.

Chuẩn bị trước khi cần

• Có kế hoạch hành động bằng văn bản
• Thuốc để ở vị trí cố định
• Buồng đệm sẵn sàng
• Số điện thoại khẩn cấp ghi rõ
• Người nhà biết phải làm gì
• Kiểm tra định kỳ

Trong lúc khó thở, mọi thứ phải nằm sẵn trong tầm tay chứ không phải đi tìm.

Các bước đầu tiên

• Dừng hoạt động đang làm
• Ngồi xuống ở tư thế dễ thở
• Dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch
• Dùng buồng đệm nếu có
• Cố giữ bình tĩnh
• Báo người bên cạnh

Ngồi xuống ngay thay vì cố đi tiếp là quyết định đầu tiên và quan trọng nhất.

Tư thế dễ thở

• Ngồi hơi cúi về trước
• Tì tay lên đùi hoặc lên bàn
• Thả lỏng vai
• Không gồng cổ và vai
• Nới lỏng quần áo chật
• Tìm tư thế phù hợp nhất với mình

Tì tay lên một mặt phẳng cho phép các cơ vai hỗ trợ việc thở.

Kỹ thuật thở khi khó thở

• Thở chúm môi
• Hít vào bằng mũi
• Thở ra từ từ qua môi chúm lại
• Thì thở ra dài hơn thì hít vào
• Không cố hít thật sâu và nhanh
• Phải luyện trước mới dùng được

Cố hít thật nhanh và sâu khi đang khó thở thường làm tình hình xấu hơn.

Giữ bình tĩnh

• Hoảng sợ làm thở nhanh và nông
• Thở không hiệu quả làm khó thở tăng
• Tự nhắc mình rằng cơn sẽ qua
• Tập trung vào thì thở ra
• Người bên cạnh giữ giọng bình tĩnh

Người bên cạnh hoảng hốt làm người bệnh lo hơn và thở nhanh hơn.

Dùng thuốc cắt cơn đúng cách

• Theo số nhát được ghi trong kế hoạch
• Dùng buồng đệm nếu có
• Xịt từng nhát và hít hết
• Chờ theo hướng dẫn rồi đánh giá lại
• Không xịt liên tục nhiều nhát không kiểm soát

Buồng đệm đặc biệt hữu ích lúc này vì kỹ thuật hít khó thực hiện khi đang khó thở.

Đánh giá sau khi dùng thuốc

• Có đỡ khó thở không
• Có nói được trọn câu không
• Nhịp thở có chậm lại không
• Đo lưu lượng đỉnh nếu có
• So sánh với trước khi dùng

Nói được trọn câu là chỉ số đơn giản và đáng tin để đánh giá mức độ.

Nếu có cải thiện

• Tiếp tục nghỉ ngơi
• Theo dõi trong nhiều giờ tiếp
• Thực hiện các bước tiếp theo trong kế hoạch
• Không quay lại hoạt động ngay
• Liên hệ y tế trong ngày để được đánh giá

Đỡ tạm thời không có nghĩa là đợt cấp đã kết thúc.

Nếu không cải thiện

• Làm theo bước tiếp theo trong kế hoạch
• Liên hệ y tế
• Chuẩn bị đi tới cơ sở y tế
• Không tự lái xe
• Mang theo danh sách thuốc

Không tự lái xe khi đang khó thở là nguyên tắc an toàn cho cả mình và người khác.

Khi nào gọi cấp cứu ngay

• Không nói được trọn câu
• Môi hoặc đầu chi tím
• Lơ mơ hoặc lú lẫn
• Thuốc cắt cơn không có tác dụng
• Kiệt sức
• Đau ngực

Trong những tình huống này thì gọi cấp cứu quan trọng hơn mọi cân nhắc khác.

Trong lúc chờ cấp cứu

• Giữ tư thế ngồi dễ thở
• Tiếp tục dùng thuốc theo hướng dẫn
• Nới lỏng quần áo
• Mở cửa cho thoáng
• Không để người bệnh một mình
• Chuẩn bị giấy tờ và danh sách thuốc

Có người ở bên cạnh giúp người bệnh bớt hoảng và thở đỡ hơn.

Vai trò của người nhà

• Giữ giọng bình tĩnh
• Biết thuốc nào để cắt cơn
• Hỗ trợ dùng thuốc
• Biết dấu hiệu cần gọi cấp cứu
• Đọc kế hoạch hành động trước
• Không giục người bệnh nói nhiều

Hỏi liên tục khiến người bệnh phải nói và làm họ càng khó thở hơn.

Những việc không nên làm

• Cố gắng hoạt động tiếp
• Nằm bẹp xuống
• Tự uống thuốc an thần
• Tự dùng kháng sinh còn thừa
• Chờ quá lâu mới liên hệ y tế

Thuốc an thần có thể làm giảm nhịp thở và rất nguy hiểm trong tình huống này.

Sau khi đợt cấp qua

• Đi khám lại dù đã đỡ
• Tìm hiểu nguyên nhân
• Kiểm tra lại kỹ thuật dùng thuốc
• Xem lại kế hoạch hành động
• Hồi phục dần chứ không vội

Khám lại sau đợt cấp giúp giảm khả năng lặp lại lần sau.

Ghi lại diễn biến của đợt cấp

• Ghi giờ bắt đầu triệu chứng
• Ghi số nhát thuốc đã dùng và thời điểm
• Ghi mức cải thiện sau mỗi lần
• Ghi hoàn cảnh xảy ra
• Mang theo khi đi khám

Thông tin về số thuốc đã dùng rất quan trọng với nhân viên y tế khi tiếp nhận.

Cách nghĩ thực tế

• Chuẩn bị từ trước quyết định kết quả
• Ngồi xuống và dùng thuốc ngay
• Tư thế cúi về trước giúp dễ thở
• Không nói được trọn câu là dấu hiệu nặng
• Không tự lái xe khi đang khó thở

Nội dung này mang tính thông tin chung; kế hoạch xử trí cụ thể phải do bác sĩ hướng dẫn.

Câu hỏi thường gặp