Vì sao kỹ thuật hít quyết định hiệu quả thuốc

Trong điều trị bệnh đường thở, cách dùng thuốc đôi khi quan trọng không kém loại thuốc được kê.

Thuốc hít đi tới đâu

• Phải qua miệng và họng
• Qua khí quản
• Tới các nhánh phế quản
• Tác dụng ở đường thở nhỏ
• Chỉ một phần lượng thuốc tới được đích

Ngay cả khi làm đúng, chỉ một phần thuốc tới được nơi cần, nên làm sai thì gần như vô ích.

Điều gì xảy ra khi dùng sai

• Thuốc đọng lại ở miệng họng
• Bị nuốt xuống dạ dày
• Không tới được đường thở
• Hiệu quả giảm rõ
• Tăng tác dụng phụ tại miệng họng

Nấm miệng sau khi dùng một số loại thuốc hít thường liên quan tới kỹ thuật chưa đúng.

Vì sao tỉ lệ dùng sai cao

• Không được hướng dẫn kỹ ban đầu
• Chỉ được nghe giải thích bằng lời
• Không ai kiểm tra lại
• Quên dần theo thời gian
• Đổi loại dụng cụ mà không được hướng dẫn lại
• Nhiều loại dụng cụ có cách dùng khác nhau

Người dùng nhiều năm cũng có thể dùng sai vì thói quen đã hình thành từ đầu.

Những lỗi phổ biến nhất

• Không thở ra hết trước khi hít
• Hít quá nhanh hoặc quá chậm tuỳ loại
• Không nín thở sau khi hít
• Không lắc bình khi cần
• Bấm và hít không đồng bộ
• Không súc miệng sau khi dùng

Không nín thở sau khi hít là lỗi đơn giản mà làm mất khá nhiều lượng thuốc.

Về việc thở ra trước

• Giúp phổi có chỗ để nhận thuốc
• Thở ra nhẹ nhàng, không cố hết sức
• Thở ra hướng ra xa dụng cụ
• Bước này rất hay bị bỏ qua
• Chỉ mất vài giây

Hít thuốc khi phổi còn đầy khí thì thuốc không vào sâu được.

Về việc nín thở sau khi hít

• Giúp thuốc lắng đọng ở đường thở
• Thường khoảng mười giây nếu được
• Nín được bao nhiêu thì tốt bấy nhiêu
• Rồi thở ra từ từ
• Là bước quan trọng mà nhiều người bỏ

Thở ra ngay sau khi hít làm một phần thuốc bị đẩy trở ra ngoài.

Về tốc độ hít

• Khác nhau tuỳ loại dụng cụ
• Bình xịt định liều cần hít chậm và sâu
• Dụng cụ bột khô cần hít nhanh và mạnh
• Dùng sai tốc độ làm giảm hiệu quả
• Cần biết rõ loại mình đang dùng

Đây là lý do đổi loại dụng cụ mà không được hướng dẫn lại rất dễ dẫn tới dùng sai.

Về súc miệng

• Cần thiết với một số loại thuốc
• Giảm nguy cơ nấm miệng
• Giảm khàn tiếng
• Súc rồi nhổ ra chứ không nuốt
• Làm ngay sau khi dùng

Súc miệng là bước nhỏ nhưng nó phòng được tác dụng phụ khó chịu và hay gặp.

Cách tự kiểm tra

• Nhờ người khác quan sát mình dùng
• Quay video lại rồi xem
• Đối chiếu với hướng dẫn của loại đang dùng
• Kiểm tra có vị thuốc trong miệng không
• Hỏi dược sĩ khi lấy thuốc

Thấy vị thuốc rõ trong miệng đôi khi là dấu hiệu thuốc không xuống được sâu.

Khi thấy thuốc kém hiệu quả

• Kiểm tra kỹ thuật trước
• Kiểm tra mức độ tuân thủ
• Kiểm tra dụng cụ còn thuốc không
• Kiểm tra có bị tắc không
• Rồi mới nghĩ tới đổi thuốc

Rất nhiều trường hợp tưởng là thuốc không hiệu quả hoá ra là kỹ thuật chưa đúng.

Khi nào cần được hướng dẫn lại

• Mỗi lần tái khám
• Khi đổi loại dụng cụ
• Khi thấy hiệu quả giảm
• Khi có tác dụng phụ tại miệng họng
• Khi không chắc mình làm đúng

Đề nghị bác sĩ hoặc dược sĩ xem mình dùng là việc hoàn toàn hợp lý.

Vai trò của dược sĩ

• Có thể hướng dẫn kỹ thuật
• Kiểm tra lại cách dùng
• Giải thích khác biệt giữa các dụng cụ
• Hướng dẫn cách bảo quản
• Là nguồn hỗ trợ dễ tiếp cận

Mỗi lần đi lấy thuốc là một cơ hội để được kiểm tra lại kỹ thuật.

Với người cao tuổi

• Có thể khó bóp bình
• Có thể khó phối hợp động tác
• Có thể quên các bước
• Buồng đệm giúp giải quyết nhiều
• Có loại dụng cụ dễ dùng hơn
• Người nhà nên quan sát và hỗ trợ

Đổi sang loại dụng cụ phù hợp với khả năng thường cải thiện rõ hơn là tăng liều.

Với trẻ em

• Buồng đệm gần như bắt buộc
• Cần mặt nạ với trẻ rất nhỏ
• Cha mẹ cần được hướng dẫn kỹ
• Kiểm tra lại khi trẻ lớn hơn
• Dạy trẻ tự dùng khi đủ tuổi

Cỡ mặt nạ và loại buồng đệm cần được thay đổi theo tuổi của trẻ.

Cách nghĩ thực tế

• Kỹ thuật quyết định hiệu quả thuốc
• Tỉ lệ dùng sai rất cao
• Kiểm tra kỹ thuật trước khi đổi thuốc
• Mỗi loại dụng cụ có cách dùng riêng
• Nhờ người khác xem mình dùng

Nội dung này mang tính thông tin chung; kỹ thuật cụ thể cần được chuyên môn hướng dẫn trực tiếp.

Câu hỏi thường gặp