Tìm ra yếu tố kích phát của riêng mình

Kiểm soát hen tốt luôn gồm hai phần là dùng thuốc đúng và giảm tiếp xúc với yếu tố kích phát.

Vì sao phải tìm của riêng mình

• Mỗi người có bộ yếu tố khác nhau
• Danh sách chung quá rộng để áp dụng
• Tránh hết mọi thứ là không khả thi
• Tập trung vào thứ thật sự liên quan
• Hiệu quả hơn nhiều so với tránh chung chung

Biết chính xác vài yếu tố của mình hữu ích hơn nhiều so với một danh sách hai mươi mục.

Nhóm dị nguyên trong nhà

• Mạt bụi nhà
• Lông và vảy da thú nuôi
• Nấm mốc
• Gián
• Thường liên quan tới triệu chứng quanh năm

Triệu chứng nặng hơn vào ban đêm và khi dọn dẹp gợi ý nhóm dị nguyên trong nhà.

Nhóm dị nguyên ngoài trời

• Phấn hoa
• Bào tử nấm
• Thường theo mùa
• Liên quan tới thời tiết
• Có thể kèm triệu chứng mũi mắt

Triệu chứng xuất hiện đều đặn vào cùng một khoảng thời gian trong năm là manh mối rõ.

Nhóm kích thích không dị ứng

• Khói thuốc lá
• Khói bếp và khói nhang
• Mùi nước hoa và hoá chất tẩy rửa
• Không khí lạnh và khô
• Ô nhiễm không khí
• Bụi

Nhóm này tác động qua kích thích trực tiếp chứ không qua cơ chế dị ứng.

Nhiễm trùng đường hô hấp

• Là nguyên nhân gây đợt cấp rất phổ biến
• Đặc biệt ở trẻ em
• Thường do virus
• Phòng nhiễm trùng là một phần của kiểm soát hen
• Tiêm phòng theo khuyến cáo

Rất nhiều đợt cấp bắt đầu bằng một đợt cảm thông thường.

Gắng sức

• Triệu chứng xuất hiện khi hoặc sau khi vận động
• Nặng hơn trong không khí lạnh khô
• Không có nghĩa là phải ngừng vận động
• Khởi động kỹ giúp giảm
• Có thể dùng thuốc trước theo chỉ định

Hen kiểm soát tốt thì phần lớn người bệnh vận động bình thường được.

Những yếu tố khác

• Căng thẳng và cảm xúc mạnh
• Thay đổi thời tiết
• Một số thuốc
• Chu kỳ nội tiết ở nữ
• Một số chất bảo quản trong thực phẩm

Cười to hoặc khóc nhiều cũng có thể kích phát cơn ở một số người.

Yếu tố liên quan tới nghề nghiệp

• Bụi bột ở nghề làm bánh
• Hoá chất trong sản xuất
• Bụi gỗ
• Sơn và dung môi
• Triệu chứng đỡ khi nghỉ và nặng khi đi làm lại

Triệu chứng đỡ rõ trong kỳ nghỉ dài là manh mối rất mạnh cho nguyên nhân nghề nghiệp.

Cách ghi nhật ký

• Ghi thời điểm có triệu chứng
• Ghi mình đang ở đâu và làm gì
• Ghi thời tiết
• Ghi mức triệu chứng
• Ghi trong vài tuần
• Tìm mô hình lặp lại

Mối liên hệ thật thường chỉ lộ ra khi nhìn dữ liệu của nhiều tuần.

Giảm mạt bụi nhà

• Giặt ga gối thường xuyên bằng nước nóng
• Dùng vỏ bọc chống mạt nếu được
• Hạn chế thảm và đồ vải giữ bụi
• Hút bụi khi người bệnh không có mặt
• Giữ độ ẩm không quá cao
• Giảm đồ nhồi bông trong phòng ngủ

Phòng ngủ là nơi đáng đầu tư công sức nhất vì người ta ở đó nhiều giờ mỗi đêm.

Về thú nuôi

• Xác định rõ có phải yếu tố kích phát không
• Không cho vào phòng ngủ
• Tắm và chải lông thường xuyên
• Hút bụi và lau nhà nhiều hơn
• Quyết định khó và cần cân nhắc cụ thể

Dị nguyên từ thú nuôi bám rất lâu trong nhà nên tác dụng của các biện pháp thường chậm.

Xử lý nấm mốc

• Sửa chỗ thấm dột
• Thông gió phòng tắm
• Không phơi đồ ướt trong phòng kín
• Xử lý vết mốc sớm
• Kiểm soát độ ẩm

Nấm mốc trên tường phòng ngủ ảnh hưởng suốt đêm nên cần được xử lý dứt điểm.

Khói thuốc

• Là yếu tố kích phát mạnh
• Hút thụ động cũng có hại
• Khói bám trên quần áo và đồ đạc
• Hút ngoài ban công vẫn mang khói vào
• Không hút thuốc trong nhà là tối thiểu

Với trẻ bị hen, loại bỏ khói thuốc trong nhà là biện pháp có tác động rõ nhất.

Khi không tìm ra yếu tố nào rõ ràng

• Không phải ai cũng tìm ra được
• Một số người có hen không liên quan dị ứng
• Vẫn tập trung vào dùng thuốc đúng
• Vẫn tránh các kích thích chung như khói thuốc
• Không tự kiêng khem quá mức

Không tìm ra yếu tố kích phát cụ thể không có nghĩa là việc kiểm soát kém hiệu quả hơn.

Cách nghĩ thực tế

• Tìm yếu tố của riêng mình quan trọng hơn danh sách chung
• Nhật ký trong vài tuần cho thấy mô hình
• Phòng ngủ là nơi đáng đầu tư nhất
• Nhiễm virus là nguyên nhân đợt cấp phổ biến
• Không cần tránh mọi thứ, chỉ cần tránh đúng thứ

Nội dung này mang tính thông tin chung; kế hoạch cụ thể nên bàn với bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp