Hen ở người lớn tuổi và trong thai kỳ

Hen ở người cao tuổi và trong thai kỳ có những đặc thù đủ khác để đáng được nói riêng.

Vì sao hen ở người cao tuổi hay bị bỏ sót

• Triệu chứng bị quy cho tuổi tác
• Người bệnh đã tự giảm hoạt động
• Dễ nhầm với suy tim
• Dễ nhầm với bệnh phổi tắc nghẽn
• Có thể có nhiều bệnh cùng lúc

Người lớn tuổi thường không than khó thở vì họ đã điều chỉnh cuộc sống cho vừa với khả năng.

Phân biệt với bệnh phổi tắc nghẽn

• Tiền sử hút thuốc
• Tuổi khởi phát
• Mức độ hồi phục sau thuốc giãn phế quản
• Tính chất dao động của triệu chứng
• Đôi khi có cả hai cùng lúc

Có người mang cả hai bệnh, và việc điều trị lúc đó cần kết hợp cả hai hướng.

Phân biệt với suy tim

• Suy tim thường khó thở khi nằm
• Kèm phù chân
• Kèm tăng cân nhanh
• Cần siêu âm tim để đánh giá
• Hai bệnh có thể cùng tồn tại

Khó thở về đêm ở người cao tuổi cần được đánh giá cả tim lẫn phổi.

Khó khăn khi dùng dụng cụ hít

• Giảm lực bóp tay
• Khó phối hợp bấm và hít
• Giảm thị lực khó đọc hướng dẫn
• Giảm trí nhớ ảnh hưởng tuân thủ
• Cần chọn dụng cụ phù hợp
• Buồng đệm giải quyết được nhiều

Đổi sang loại dụng cụ phù hợp hơn đôi khi cải thiện kiểm soát rõ rệt.

Vấn đề nhiều thuốc

• Người cao tuổi thường dùng nhiều thuốc
• Nguy cơ tương tác cao
• Một số thuốc có thể làm nặng hen
• Cần rà soát danh sách định kỳ
• Báo bác sĩ về chẩn đoán hen

Mang danh sách toàn bộ thuốc mỗi lần đi khám là việc rất nên làm ở nhóm này.

Bệnh đi kèm ở người cao tuổi

• Bệnh tim mạch
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Loãng xương
• Ngưng thở khi ngủ
• Đều ảnh hưởng tới kiểm soát hen

Điều trị các bệnh đi kèm thường cải thiện hen mà không cần tăng thuốc hen.

Hen trong thai kỳ

• Có thể nặng lên, nhẹ đi hoặc không đổi
• Khó dự đoán trước
• Cần theo dõi chặt hơn
• Kiểm soát tốt rất quan trọng
• Trao đổi với cả bác sĩ sản

Diễn tiến trong thai kỳ khác nhau giữa từng người nên phải theo dõi chứ không dự đoán.

Vì sao không nên tự ngừng thuốc

• Hen không kiểm soát làm giảm oxy cho thai
• Tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ
• Đợt cấp nguy hiểm hơn tác dụng của thuốc
• Các hướng dẫn nhấn mạnh duy trì điều trị
• Điều chỉnh do bác sĩ quyết định

Lo ngại về thuốc khiến nhiều thai phụ tự ngừng, và đó là quyết định rủi ro hơn nhiều.

Theo dõi trong thai kỳ

• Đánh giá mức kiểm soát thường xuyên hơn
• Kiểm tra kỹ thuật hít
• Cập nhật kế hoạch hành động
• Xử lý sớm mọi đợt nhiễm trùng hô hấp
• Tiêm phòng theo khuyến cáo

Mỗi lần khám thai là một cơ hội để đánh giá lại mức kiểm soát hen.

Yếu tố kích phát cần chú ý khi mang thai

• Trào ngược thường nặng hơn
• Nghẹt mũi có thể tăng
• Nhiễm trùng hô hấp
• Khói thuốc
• Căng thẳng

Trào ngược nặng lên trong thai kỳ có thể làm hen khó kiểm soát hơn.

Khi chuyển dạ và sau sinh

• Cơn hen trong chuyển dạ không phổ biến
• Vẫn cần mang theo thuốc
• Báo đội ngũ sản khoa về tình trạng hen
• Tiếp tục thuốc sau sinh
• Phần lớn thuốc tương thích với cho con bú

Nên hỏi bác sĩ về việc dùng thuốc khi cho con bú thay vì tự ngừng.

Điểm chung của hai nhóm

• Lo ngại về thuốc dẫn tới tự ngừng
• Hen không kiểm soát nguy hiểm hơn
• Cần theo dõi chặt hơn
• Cần trao đổi thẳng với bác sĩ
• Cần kiểm tra kỹ thuật hít định kỳ

Trong cả hai nhóm, rủi ro lớn nhất thường đến từ việc không điều trị chứ không từ thuốc.

Hỗ trợ người cao tuổi tuân thủ điều trị

• Dùng hộp chia thuốc theo ngày
• Đặt thuốc ở nơi cố định dễ thấy
• Gắn vào thói quen hằng ngày
• Người nhà nhắc và kiểm tra
• Viết hướng dẫn bằng chữ to
• Kiểm tra lại kỹ thuật hít định kỳ

Người nhà xem trực tiếp cách dùng ống hít thường phát hiện ra lỗi mà người bệnh không biết.

Cách nghĩ thực tế

• Đừng quy khó thở cho tuổi tác
• Chọn dụng cụ hít phù hợp với khả năng
• Rà soát danh sách thuốc định kỳ
• Không tự ngừng thuốc khi mang thai
• Xử lý bệnh đi kèm cũng là điều trị hen

Nội dung này mang tính thông tin chung; điều trị cụ thể do bác sĩ quyết định.

Câu hỏi thường gặp