Khi năng lượng hạn chế, cách tiêu nó trở thành việc đáng tính toán.
Bốn nguyên tắc chung
- Lên kế hoạch trước
- Sắp xếp lại chỗ để đồ
- Chia nhỏ việc và nghỉ giữa chừng
- Ngồi làm thay vì đứng khi được
- Áp dụng được cho hầu hết mọi việc
Bốn nguyên tắc này lặp lại trong mọi lời khuyên cụ thể phía dưới.
Lên kế hoạch trong ngày
- Làm việc nặng vào lúc khoẻ nhất trong ngày
- Xen kẽ việc nặng và việc nhẹ
- Không dồn hết vào một buổi
- Rải việc ra cả tuần
- Để sẵn thời gian nghỉ
- Bỏ bớt việc không cần thiết
Nhiều người dồn hết việc vào buổi sáng thấy khoẻ rồi cả ngày còn lại không làm được gì.
Sắp xếp lại chỗ để đồ
- Đồ hay dùng để ngang eo tới ngang ngực
- Tránh phải với lên cao
- Tránh phải cúi xuống thấp
- Đồ nặng để ở tầm dễ lấy
- Gom đồ dùng chung một chỗ
Một buổi sắp xếp lại tủ bếp tiết kiệm sức cho hàng ngàn lần lấy đồ về sau.
Vì sao giơ tay cao lại mệt
- Cơ vai bị chiếm dụng
- Lồng ngực khó nở
- Hay đi kèm nín thở
- Chải tóc, phơi đồ, lấy đồ trên cao đều thuộc nhóm này
- Hạ mọi việc xuống thấp hơn
Chải tóc trước gương mà thấy mệt là chuyện thật chứ không phải tưởng tượng.
Ngồi làm thay vì đứng
- Ngồi ghế khi nấu ăn
- Ngồi khi thái rau
- Ngồi khi là quần áo
- Ngồi khi rửa mặt đánh răng
- Ghế cao vừa tầm bàn bếp
Một chiếc ghế cao đặt trong bếp thay đổi được khá nhiều việc trong ngày.
Đẩy và trượt thay vì nhấc
- Đẩy đồ trên mặt bàn thay vì bê
- Dùng xe đẩy nhỏ trong nhà
- Dùng khay có bánh xe
- Kéo lê thùng nặng thay vì nhấc
- Chia làm nhiều chuyến nhẹ
Hai chuyến nhẹ thường ít tốn sức hơn một chuyến nặng dù quãng đường gấp đôi.
Tắm rửa
- Dùng ghế trong nhà tắm
- Nước ấm vừa phải, tránh hơi nước quá nhiều
- Bật quạt thông gió
- Mặc áo choàng thấm nước thay vì lau kỹ
- Để sẵn quần áo trong tầm tay
- Không khoá trái cửa
Hơi nước dày đặc trong phòng tắm kín làm nhiều người khó thở hơn hẳn.
Mặc quần áo
- Ngồi khi mặc
- Chọn quần áo rộng, dễ mặc
- Tránh cổ áo bó
- Giày không dây hoặc dùng que xỏ giày dài
- Không phải cúi gập người
Cúi gập người để xỏ giày ép lên cơ hoành và làm khó thở tăng ngay.
Nấu ăn
- Chuẩn bị nguyên liệu từ trước
- Nấu nhiều một lần rồi chia phần
- Dùng nồi dễ vệ sinh
- Ngâm nồi thay vì kỳ cọ
- Bật hút mùi để giảm khói
- Ngồi làm phần sơ chế
Nấu một lần cho vài bữa là cách tiết kiệm sức rõ rệt nhất trong bếp.
Đi chợ và mua sắm
- Lên danh sách trước
- Đi vào giờ vắng
- Dùng xe đẩy
- Chia làm nhiều lần nhỏ
- Cân nhắc đặt giao hàng
- Nhờ người mang đồ nặng
Đi chợ vào giờ vắng vừa đỡ phải đứng chờ vừa ít không khí tù.
Dọn dẹp nhà
- Chia theo phòng và theo ngày
- Dùng dụng cụ cán dài
- Tránh hoá chất mùi mạnh
- Thông gió khi dọn
- Nghỉ giữa các phần
- Không cần dọn hết trong một buổi
Nước tẩy mùi mạnh trong phòng kín là nguồn kích thích thường bị bỏ qua.
Thở trong lúc làm việc
- Thở ra khi gắng sức
- Không nín thở
- Thở chúm môi khi thấy nặng
- Chậm lại thay vì dừng hẳn
- Nghỉ trước khi kiệt sức
Nghỉ trước khi mệt hồi lại nhanh hơn nhiều so với nghỉ sau khi đã kiệt.
Sắp xếp lối đi trong nhà
- Dọn bớt vật cản trên lối đi
- Đặt ghế ở những điểm nghỉ dọc đường
- Để đồ hay dùng ở tầng mình ở nhiều nhất
- Giảm số lần phải lên xuống cầu thang
- Đặt điện thoại ở nơi dễ với
Một chiếc ghế đặt giữa chặng cầu thang đổi hẳn cảm giác về việc lên gác.
Gom việc theo chuyến
- Nghĩ trước xem cần mang gì
- Gom nhiều việc vào một lần đi
- Dùng giỏ hoặc túi đeo để rảnh tay
- Dùng túi có dây đeo vai thay vì xách tay
- Bớt được mỗi chuyến là bớt được sức
Quên một thứ rồi phải quay lại lấy là khoản tiêu năng lượng hoàn toàn tránh được.
Nói chuyện và điện thoại
- Nói câu ngắn
- Nghỉ giữa câu
- Không vừa đi vừa nói khi đang mệt
- Dùng tin nhắn khi cần
- Người quen sẽ hiểu
Nói cũng tiêu tốn hơi thở, nên một cuộc gọi dài có thể làm mệt thật sự.
Nhờ giúp đỡ
- Xác định việc tốn sức nhất
- Nhờ giúp đúng những việc đó
- Dành sức cho việc mình muốn tự làm
- Nói rõ mình cần gì
- Đây là phân bổ chứ không phải đầu hàng
Giữ được việc mình thật sự muốn tự làm mới là mục tiêu, chứ không phải tự làm tất cả.
Cách nghĩ thực tế
- Đưa đồ hay dùng về tầm eo tới ngực
- Ngồi làm thay vì đứng
- Đẩy trượt thay vì nhấc
- Chia nhỏ việc và nghỉ trước khi mệt
- Dành sức cho việc mình coi trọng
Nội dung này mang tính thông tin chung; người bệnh nặng nên được đánh giá trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Tiết kiệm năng lượng có nghĩa là làm ít đi không?
Không. Mục tiêu là làm được nhiều việc hơn với cùng lượng sức, bằng cách bỏ đi những gắng sức không cần thiết.
Vì sao giơ tay lên cao lại mệt?
Vì khi giơ tay quá đầu, cơ vai phải làm việc thay vì hỗ trợ hô hấp, và lồng ngực khó nở hơn. Việc gì cũng nên đưa xuống ngang eo hoặc ngang ngực.
Tắm làm khó thở thì nên làm sao?
Dùng ghế trong nhà tắm, để nước ấm vừa phải, bật quạt thông gió, và mặc áo choàng thấm thay vì lau khô kỹ từng chỗ.
Có nên nhờ người khác giúp không?
Nhờ giúp những việc tốn sức nhất để dành sức cho việc mình muốn tự làm là cách phân bổ hợp lý, không phải dấu hiệu yếu đuối.