Ho ở trẻ em — khi nào cần lo

Ho ở trẻ vừa rất phổ biến vừa là thứ khiến cha mẹ lo lắng nhiều nhất.

Vì sao trẻ hay ho

• Hệ miễn dịch đang học nhận diện
• Mắc nhiều đợt nhiễm virus mỗi năm
• Đường thở nhỏ nên dễ bị ảnh hưởng
• Tiếp xúc nhiều ở nhà trẻ
• Phần lớn là lành tính

Trẻ đi nhà trẻ mắc nhiều đợt bệnh hô hấp mỗi năm là điều bình thường.

Những kiểu ho đáng chú ý

• Ho khởi phát đột ngột khi đang chơi
• Ho kèm tiếng thở rít
• Ho thành cơn dài không dứt
• Ho kèm khó thở
• Ho kéo dài nhiều tuần
• Ho ra máu

Tiếng thở khác thường quan trọng hơn bản thân tiếng ho.

Nghĩ tới dị vật khi nào

• Ho khởi phát rất đột ngột
• Trẻ đang ăn hoặc chơi vật nhỏ
• Ho sặc sụa rồi có thể dịu đi
• Sau đó có thể khò khè một bên
• Cần được khám ngay

Trẻ đang chơi bỗng ho sặc sụa là tình huống luôn phải nghĩ tới dị vật.

Ho kèm tiếng rít khi hít vào

• Thường do hẹp đường thở trên
• Có thể kèm tiếng ho ông ổng
• Hay nặng hơn về đêm
• Trẻ có thể khàn tiếng
• Cần được khám
• Nặng thì phải đi cấp cứu

Tiếng rít khi hít vào khác với khò khè khi thở ra và gợi ý vị trí hẹp khác nhau.

Ho thành cơn dài

• Ho liên tiếp nhiều tiếng không kịp thở
• Có thể kèm tiếng hít vào đặc trưng
• Có thể nôn sau cơn
• Trẻ mệt lả sau cơn
• Cần được khám và đánh giá
• Liên quan tới tiêm chủng

Kiểu ho thành cơn dài ở trẻ chưa tiêm phòng đầy đủ cần được đánh giá sớm.

Ho về đêm

• Có thể do chảy dịch mũi sau
• Có thể do hen
• Có thể do trào ngược
• Có thể do không khí phòng khô
• Ghi lại để mô tả với bác sĩ

Ho khan về đêm kéo dài nhiều tuần là biểu hiện hay gặp của hen ở trẻ.

Dấu hiệu cần đưa đi khám ngay

• Thở nhanh
• Co rút lồng ngực
• Cánh mũi phập phồng
• Môi hoặc đầu chi tím
• Li bì hoặc bỏ bú
• Tiếng rít khi hít vào

Cách trẻ thở nói lên nhiều hơn tiếng ho hay nhiệt độ đo được.

Khi nào nên đưa đi khám sớm

• Ho kéo dài nhiều tuần
• Ho nặng dần
• Sốt kéo dài
• Trẻ ăn kém và sụt cân
• Ho ảnh hưởng tới giấc ngủ nhiều
• Cha mẹ thấy lo

Linh cảm của cha mẹ là thông tin đáng tin và không nên bị bỏ qua.

Chăm sóc tại nhà

• Cho uống đủ nước
• Giữ phòng thông thoáng
• Không để khói thuốc trong nhà
• Kê cao đầu giường một chút
• Nhỏ nước muối sinh lý làm thông mũi
• Theo dõi cách trẻ thở

Làm thông mũi trước khi bú giúp trẻ nhỏ ăn được và ngủ tốt hơn.

Về thuốc ho ở trẻ

• Nhiều khuyến cáo không ủng hộ dùng cho trẻ nhỏ
• Hiệu quả hạn chế
• Có nguy cơ tác dụng phụ
• Không dùng thuốc của người lớn chia nhỏ
• Hỏi bác sĩ trước khi dùng

Cắt cơn ho ở trẻ đang nhiều đờm có thể làm dịch ứ lại trong đường thở.

Về mật ong

• Được nhắc tới cho trẻ trên một tuổi
• Giúp làm dịu họng
• Tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới một tuổi
• Không thay thế điều trị nguyên nhân
• Chú ý vệ sinh răng miệng sau đó

Quy tắc không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi là tuyệt đối và không có ngoại lệ.

Về khói thuốc

• Làm ho ở trẻ nặng hơn
• Tăng số đợt nhiễm trùng hô hấp
• Khói bám trên quần áo cũng ảnh hưởng
• Hút ngoài ban công vẫn mang khói vào
• Loại bỏ hoàn toàn là tốt nhất

Nhà không có khói thuốc là can thiệp có tác động rõ nhất với ho kéo dài ở trẻ.

Về độ ẩm và không khí phòng

• Không khí quá khô làm ho nặng hơn
• Thông gió phòng ngủ
• Xử lý nấm mốc
• Hạn chế đồ nhồi bông giữ bụi
• Giặt ga gối thường xuyên

Phòng ngủ là nơi trẻ ở nhiều giờ nhất nên đáng được ưu tiên xử lý.

Ở nhà trẻ và trường học

• Giữ trẻ ở nhà khi đang sốt
• Dạy trẻ che miệng khi ho
• Dạy rửa tay
• Báo giáo viên nếu trẻ có bệnh nền
• Chấp nhận trẻ sẽ ốm vài đợt mỗi năm

Giữ trẻ ở nhà khi ốm bảo vệ cả chính trẻ lẫn các bạn cùng lớp.

Về tiêm chủng

• Phòng một số bệnh gây ho nặng
• Giảm số đợt nhiễm trùng
• Tiêm đủ mũi theo lịch
• Người lớn trong nhà cũng nên tiêm
• Hỏi bác sĩ nhi về lịch cụ thể

Người lớn trong nhà tiêm phòng cũng là cách bảo vệ trẻ sơ sinh chưa tới tuổi tiêm.

Cách nghĩ thực tế

• Trẻ ho nhiều đợt mỗi năm là bình thường
• Nhìn cách trẻ thở quan trọng hơn nghe tiếng ho
• Ho khởi phát đột ngột phải nghĩ tới dị vật
• Không tự dùng thuốc ho cho trẻ nhỏ
• Không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi quyết định điều trị cho trẻ do bác sĩ đưa ra.

Câu hỏi thường gặp