Vì sao đợt cấp cứ lặp lại

Khi đợt cấp lặp lại nhiều lần, việc tăng thuốc thường không phải câu trả lời đầu tiên.

Năm nhóm nguyên nhân cần rà soát

• Mức tuân thủ điều trị
• Kỹ thuật dùng thuốc
• Yếu tố môi trường
• Bệnh đi kèm chưa xử lý
• Chẩn đoán cần xem lại

Rà soát năm nhóm này trước khi tăng thuốc là cách tiếp cận hợp lý.

Rà soát mức tuân thủ

• Có dùng thuốc duy trì hằng ngày không
• Có bỏ khi thấy khoẻ không
• Có quên thường xuyên không
• Đếm số hộp dùng trong năm
• Nói thật với bác sĩ

Số hộp thuốc duy trì dùng trong năm cho biết mức tuân thủ khá chính xác.

Rà soát kỹ thuật

• Thực hành trước mặt nhân viên y tế
• Kiểm tra từng bước
• Xem có dùng buồng đệm không
• Xem có súc miệng không
• Kiểm tra dụng cụ còn hoạt động không

Rất nhiều trường hợp tưởng là thuốc yếu hoá ra là thuốc không xuống tới phổi.

Rà soát môi trường sống

• Khói thuốc trong nhà
• Nấm mốc
• Bụi nhà và thú nuôi
• Khói bếp
• Ô nhiễm nơi ở
• Phòng ngủ có gì gây kích phát

Một nguồn kích phát tồn tại liên tục trong nhà làm mọi nỗ lực điều trị bị vô hiệu.

Rà soát nơi làm việc

• Bụi hoặc hoá chất nghề nghiệp
• Triệu chứng đỡ khi nghỉ dài
• Nặng lại khi đi làm
• Đồng nghiệp có triệu chứng tương tự không
• Cần được đánh giá riêng

Mô hình đỡ trong kỳ nghỉ và nặng khi đi làm là manh mối rất mạnh.

Bệnh đi kèm cần xử lý

• Viêm mũi xoang
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Ngưng thở khi ngủ
• Suy tim
• Béo phì
• Lo âu

Điều trị viêm mũi xoang đôi khi giảm rõ số đợt cấp mà không cần tăng thuốc phổi.

Về trào ngược

• Có thể làm nặng thêm bệnh đường thở
• Đôi khi không có triệu chứng ợ nóng rõ
• Ho nhiều về đêm là gợi ý
• Điều trị có thể cải thiện
• Nên được nhắc tới khi rà soát

Không có ợ nóng không loại trừ được trào ngược là yếu tố góp phần.

Về ngưng thở khi ngủ

• Hay đi kèm với bệnh đường thở
• Ngáy to và buồn ngủ ban ngày là gợi ý
• Làm triệu chứng ban đêm nặng hơn
• Điều trị cải thiện nhiều mặt
• Cần được đánh giá riêng

Đây là bệnh đi kèm hay bị bỏ sót nhất trong nhóm bệnh đường thở.

Xem lại chẩn đoán

• Có đúng là hen không
• Có phải bệnh phổi tắc nghẽn không
• Có cả hai không
• Có bệnh khác bị bỏ sót không
• Có thể cần đo lại chức năng hô hấp
• Có thể cần chẩn đoán hình ảnh

Chẩn đoán đặt ra nhiều năm trước đôi khi cần được xem lại khi điều trị không hiệu quả.

Những bệnh dễ bị bỏ sót

• Giãn phế quản
• Suy tim
• Rối loạn chức năng dây thanh
• Bệnh mô kẽ phổi
• Tắc nghẽn đường thở trên

Đờm rất nhiều mỗi ngày là dấu hiệu nên nghĩ tới giãn phế quản.

Rà soát việc tiêm phòng

• Đã tiêm theo khuyến cáo chưa
• Có tiêm nhắc đúng lịch không
• Người sống cùng có tiêm không
• Giảm nhiễm trùng thì giảm đợt cấp
• Hỏi bác sĩ về loại phù hợp

Người sống cùng tiêm phòng cũng là cách bảo vệ gián tiếp cho người bệnh.

Rà soát thể lực và dinh dưỡng

• Thể lực kém làm chịu đựng đợt cấp kém hơn
• Suy dinh dưỡng ảnh hưởng miễn dịch
• Mất cơ làm hồi phục chậm
• Phục hồi chức năng hô hấp giúp cải thiện
• Là phần thường bị bỏ qua

Cải thiện thể lực làm giảm số lần đợt cấp phải nhập viện ở nhiều người.

Khi đã rà soát hết mà vẫn tái phát

• Cần được chuyên khoa đánh giá sâu hơn
• Có thể cần các xét nghiệm chuyên biệt
• Có thể cần phác đồ khác
• Có những hướng điều trị chuyên sâu
• Không nên chấp nhận đợt cấp là bình thường

Đợt cấp lặp lại không nên được xem là điều phải chấp nhận.

Ghi chép để hỗ trợ rà soát

• Ghi ngày và hoàn cảnh mỗi đợt cấp
• Ghi triệu chứng trước đó vài ngày
• Ghi có đang dùng thuốc đều không
• Ghi môi trường và thời tiết
• Mang theo khi đi khám

Nhìn lại nhiều đợt cấp cùng lúc thường cho thấy một mô hình lặp lại.

Cách nghĩ thực tế

• Tăng thuốc không phải câu trả lời đầu tiên
• Rà soát tuân thủ và kỹ thuật trước
• Môi trường sống thường là nguồn kích phát
• Bệnh đi kèm ảnh hưởng nhiều hơn người ta nghĩ
• Chẩn đoán cũ đôi khi cần xem lại

Nội dung này mang tính thông tin chung; việc đánh giá lại cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp