Thời tiết, mùa và đường thở

Đường thở phản ứng với nhiệt độ và độ ẩm, nên một năm có những thời điểm khó hơn những thời điểm khác.

Vì sao không khí lạnh gây khó chịu

• Lạnh và khô làm kích thích đường thở
• Có thể gây co thắt ở người nhạy cảm
• Hít qua miệng làm nặng hơn vì bỏ qua bước làm ấm ở mũi
• Vận động ngoài trời lạnh dễ khởi phát triệu chứng
• Kết hợp với ô nhiễm mùa lạnh thì càng nặng

Mũi có chức năng làm ấm và làm ẩm không khí mà đường miệng không có.

Cách đối phó với không khí lạnh

• Che mũi miệng bằng khăn khi ra ngoài
• Thở bằng mũi thay vì miệng
• Khởi động dần trước khi vận động
• Chuyển tập vào trong nhà khi quá lạnh
• Mang theo thuốc cắt cơn
• Giữ ấm cơ thể nói chung

Một chiếc khăn che mũi miệng là biện pháp đơn giản mà hiệu quả bất ngờ.

Mùa lạnh và ô nhiễm

• Không khí lạnh làm ô nhiễm khó phát tán
• Nghịch nhiệt giữ ô nhiễm sát mặt đất
• Đốt sưởi làm tăng phát thải
• Chỉ số chất lượng không khí thường xấu hơn
• Hai yếu tố cộng hưởng

Những ngày lạnh có sương mù thường cũng là những ngày ô nhiễm cao nhất trong năm.

Về độ ẩm cao

• Thuận lợi cho nấm mốc
• Thuận lợi cho mạt bụi
• Cảm giác nặng nề khi thở
• Quần áo và chăn màn lâu khô
• Cần chú ý tới các góc ẩm trong nhà

Nấm mốc trong nhà mùa nồm là nguồn dị nguyên mà nhiều người không nghĩ tới.

Về không khí quá khô

• Niêm mạc đường thở khô
• Dễ kích ứng và ho
• Điều hoà làm khô không khí trong phòng
• Uống đủ nước giúp một phần
• Có thể cân nhắc tạo ẩm ở mức vừa phải

Tạo ẩm quá tay lại quay sang gây nấm mốc, nên mức vừa phải là quan trọng.

Giao mùa — vì sao khó nhất

• Nhiệt độ dao động lớn trong ngày
• Độ ẩm thay đổi
• Nồng độ dị nguyên thay đổi
• Trùng với mùa nhiễm trùng hô hấp
• Nhiều yếu tố cùng lúc
• Đợt cấp hay xảy ra vào lúc này

Số ca đợt cấp tăng rõ rệt vào những tuần giao mùa hàng năm.

Mùa dị nguyên trong không khí

• Phấn hoa theo mùa của từng loại cây
• Bào tử nấm mốc vào mùa ẩm
• Nồng độ thay đổi theo giờ trong ngày
• Gió làm phát tán xa
• Người dị ứng nhận ra mô hình lặp lại hàng năm

Ghi lại thời điểm triệu chứng nặng qua vài năm sẽ thấy mô hình khá ổn định.

Chuẩn bị trước mùa khó

• Đi khám trước khi vào mùa
• Rà lại kế hoạch hành động
• Kiểm tra thuốc còn hạn và còn liều
• Ôn lại kỹ thuật dùng thuốc hít
• Tiêm phòng theo khuyến cáo
• Không đợi tới khi có triệu chứng

Chuẩn bị trước mùa dễ hơn nhiều so với xử lý một đợt cấp giữa mùa.

Về tiêm phòng

• Theo khuyến cáo cho người có bệnh đường thở
• Thời điểm tiêm nên trước mùa
• Bác sĩ tư vấn loại phù hợp
• Người nhà tiêm cũng giúp giảm lây
• Không thay thế các biện pháp khác

Nhiễm trùng hô hấp là nguyên nhân hàng đầu gây đợt cấp ở người có bệnh đường thở.

Trong nhà mùa lạnh

• Cửa đóng lâu làm không khí tù
• Cần thông gió vào lúc thích hợp
• Thiết bị sưởi có thể làm khô hoặc phát thải
• Tránh sưởi bằng đốt trong phòng kín
• Giữ ấm nhưng vẫn phải có luồng khí

Đốt than sưởi trong phòng kín là việc nguy hiểm chứ không chỉ là vấn đề không khí.

Mùa nóng và nắng gắt

• Ozone tầng thấp tăng vào ngày nắng
• Nóng làm tăng nhịp thở
• Mất nước làm dịch đờm đặc hơn
• Điều hoà quá lạnh gây thay đổi nhiệt độ đột ngột
• Uống đủ nước

Bước từ phòng lạnh ra nắng gắt là kiểu thay đổi nhiệt độ mà đường thở nhạy cảm không thích.

Khi có bão hoặc thời tiết cực đoan

• Áp suất và độ ẩm thay đổi nhanh
• Một số người nhạy cảm với thay đổi này
• Chuẩn bị thuốc dự phòng trước
• Đảm bảo có nguồn điện cho thiết bị nếu cần
• Có kế hoạch nếu phải di chuyển

Người dùng thiết bị chạy điện tại nhà cần nghĩ trước về tình huống mất điện.

Theo dõi bản thân theo mùa

• Ghi lại triệu chứng theo tháng
• Nhận ra mùa nào khó nhất với mình
• Chuẩn bị sớm cho mùa đó
• Bàn với bác sĩ về điều chỉnh theo mùa
• Mỗi người có mô hình khác nhau

Mô hình theo mùa của mỗi người khác nhau nên tự ghi lại có giá trị hơn quy tắc chung.

Khi đi du lịch hoặc đổi vùng

• Khí hậu khác có thể ảnh hưởng
• Dị nguyên vùng mới có thể lạ
• Mang đủ thuốc theo chỉ định
• Biết nơi khám ở nơi đến
• Mang theo kế hoạch hành động

Mang thừa thuốc khi đi xa dễ hơn nhiều so với tìm chỗ mua ở nơi lạ.

Cách nghĩ thực tế

• Không khí lạnh kích thích đường thở
• Che mũi miệng khi ra ngoài trời lạnh
• Giao mùa là thời điểm hay có đợt cấp
• Chuẩn bị trước mùa thay vì đợi triệu chứng
• Ghi lại mô hình theo mùa của riêng mình

Nội dung này mang tính thông tin chung; điều chỉnh điều trị theo mùa cần bác sĩ quyết định.

Câu hỏi thường gặp