Máy thở không xâm lấn dùng tại nhà

Gọi chung là máy thở khiến nhiều người lẫn hai thiết bị có mục đích hoàn toàn khác nhau.

Hai thiết bị, hai vấn đề

• Máy tạo oxy giải quyết thiếu oxy trong máu
• Máy thở không xâm lấn hỗ trợ động tác thông khí
• Có người cần một trong hai
• Có người cần cả hai
• Không thay thế được cho nhau

Đưa thêm oxy vào không giúp được nếu vấn đề nằm ở chỗ không đẩy được khí ra.

Nguyên lý hoạt động

• Máy tạo áp lực dương đẩy khí vào đường thở
• Qua mặt nạ chứ không qua ống nội khí quản
• Có loại một mức áp lực
• Có loại hai mức khác nhau khi hít và thở
• Cài đặt do bác sĩ quyết định

Không xâm lấn nghĩa là không phải đặt ống vào khí quản.

Những tình huống có thể được chỉ định

• Ứ khí trong máu ở một số bệnh phổi mạn tính
• Rối loạn hô hấp khi ngủ
• Một số bệnh thần kinh cơ
• Một số tình trạng liên quan tới thành ngực
• Bác sĩ đánh giá từng trường hợp

Chỉ định dựa trên kết quả đánh giá chứ không dựa trên mức độ cảm thấy mệt.

Đánh giá trước khi dùng

• Khám và xem bệnh sử
• Xét nghiệm đánh giá thông khí
• Có thể cần đo trong giấc ngủ
• Thử máy và chỉnh thông số
• Chọn loại mặt nạ phù hợp

Giai đoạn chỉnh máy ban đầu quyết định phần lớn việc người bệnh có dùng được lâu dài hay không.

Về mặt nạ

• Có loại chỉ che mũi
• Có loại che cả mũi và miệng
• Có loại gọng đặt vào lỗ mũi
• Cỡ phải đúng khuôn mặt
• Loại phù hợp khác nhau theo từng người
• Thử vài loại là chuyện bình thường

Mặt nạ sai cỡ là nguyên nhân số một khiến người bệnh bỏ máy.

Chỉnh dây đeo

• Đủ chặt để không rò khí
• Không quá chặt gây đau
• Siết quá chặt không phải cách chống rò
• Kiểm tra vết hằn trên mặt
• Chỉnh lại nếu có vết đỏ kéo dài

Người ta hay siết thêm khi thấy rò khí, nhưng chặt quá thường làm rò nhiều hơn.

Làm quen với máy

• Bắt đầu đeo lúc còn thức
• Đeo vài chục phút trong ngày
• Tăng dần thời gian
• Dùng khi ngủ khi đã quen
• Vài tuần đầu là giai đoạn khó nhất
• Đừng bỏ cuộc sau một đêm

Rất ít người dùng được trọn đêm ngay từ đêm đầu tiên.

Những khó chịu thường gặp

• Khô mũi và khô miệng
• Nghẹt mũi
• Đầy hơi trong dạ dày
• Vết hằn trên da mặt
• Cảm giác bí khi mới đeo
• Phần lớn xử lý được

Hầu hết vấn đề này có cách xử lý nên đáng báo lại thay vì tự chịu đựng.

Về bình làm ẩm

• Giúp giảm khô mũi họng
• Mức làm ẩm điều chỉnh được
• Dùng nước theo hướng dẫn
• Thay nước hàng ngày
• Đổ nước cũ đi chứ không châm thêm

Châm thêm nước vào phần nước cũ là thói quen nên bỏ.

Vệ sinh thiết bị

• Lau mặt nạ hàng ngày
• Rửa mặt nạ và dây định kỳ
• Vệ sinh ống dẫn theo hướng dẫn
• Thay lọc máy đúng lịch
• Để khô hoàn toàn trước khi lắp lại
• Thay mặt nạ khi đã mòn

Mặt nạ mòn mất độ kín rồi rò khí, và người dùng hay đổ lỗi cho máy.

Vì sao tuân thủ quan trọng

• Lợi ích phụ thuộc số giờ dùng
• Dùng vài giờ mỗi đêm mới có tác dụng
• Bỏ giữa chừng làm mất hiệu quả
• Máy thường ghi lại số giờ sử dụng
• Nói thật với bác sĩ về khó khăn

Bác sĩ cần biết con số thật để chỉnh máy chứ không phải để trách người bệnh.

An toàn khi dùng

• Đặt máy nơi thoáng, không kín
• Không đặt dưới sàn nhiều bụi
• Kiểm tra dây điện
• Sắp xếp ống không quấn vào người
• Có phương án khi mất điện nếu phụ thuộc máy
• Không tự chỉnh thông số

Thông số máy là phần thuộc về bác sĩ, không phải phần người dùng tự thử.

Khi nào phải báo ngay

• Khó thở nặng hơn dù đang dùng máy
• Đau đầu buổi sáng tăng lên
• Lơ mơ hoặc lú lẫn
• Loét da do mặt nạ
• Máy báo lỗi liên tục
• Không dùng được máy nhiều đêm liền

Tình trạng xấu đi dù đang dùng máy là tín hiệu cần đánh giá lại ngay.

Theo dõi lâu dài

• Tái khám theo lịch
• Xem lại thông số và mặt nạ
• Đánh giá lại nhu cầu
• Thông số có thể cần chỉnh theo thời gian
• Bảo trì thiết bị định kỳ

Cơ thể thay đổi theo thời gian nên cài đặt cũ có thể không còn phù hợp.

Cách nghĩ thực tế

• Đây không phải máy tạo oxy
• Mặt nạ đúng cỡ quyết định phần lớn
• Làm quen dần chứ không ép ngay
• Số giờ dùng quyết định lợi ích
• Không tự chỉnh thông số

Nội dung này mang tính thông tin chung; chỉ định và cài đặt máy do bác sĩ quyết định.

Câu hỏi thường gặp