Long đờm và cách làm sạch đường thở

Với một số bệnh đường thở, phần lớn khó chịu hằng ngày đến từ việc đờm không ra được.

Vì sao đờm ứ đọng gây hại

• Làm hẹp lòng đường thở
• Gây khó thở và khò khè
• Tạo môi trường cho vi khuẩn
• Dẫn tới nhiễm trùng tái phát
• Vòng xoáy tổn thương đường thở

Đờm ứ đọng và nhiễm trùng tạo thành vòng xoáy làm đường thở tổn thương thêm.

Cơ chế làm sạch tự nhiên

• Lớp nhầy bắt giữ hạt lạ
• Lông chuyển đẩy nhầy lên trên
• Phản xạ ho tống ra ngoài
• Khói thuốc làm tê liệt lông chuyển
• Một số bệnh làm hỏng cơ chế này

Khói thuốc phá huỷ chính hệ thống làm sạch tự nhiên của phổi.

Khi nào cần chú ý làm sạch

• Khạc nhiều đờm mỗi ngày
• Giãn phế quản
• Sau phẫu thuật
• Người nằm lâu
• Trong đợt cấp
• Khi đờm đặc khó khạc

Người khạc rất nhiều đờm mỗi ngày nên được hướng dẫn kỹ thuật làm sạch đường thở.

Giữ đủ nước

• Giúp dịch tiết không quá đặc
• Uống rải đều trong ngày
• Nước tiểu nhạt màu là dấu hiệu đủ
• Không cần uống quá nhiều
• Người có bệnh tim thận cần hỏi bác sĩ

Đờm đặc khó khạc thường liên quan tới việc không uống đủ nước.

Về độ ẩm không khí

• Không khí khô làm dịch tiết đặc hơn
• Giữ độ ẩm phòng ở mức phù hợp
• Xông hơi ấm có thể giúp
• Cẩn thận bỏng khi xông
• Vệ sinh máy tạo ẩm định kỳ

Máy tạo ẩm không được vệ sinh có thể trở thành nguồn phát tán nấm mốc.

Kỹ thuật ho hiệu quả

• Hít vào sâu và giữ một lát
• Ho hai tiếng ngắn thay vì một tiếng dài
• Dùng cơ bụng
• Nghỉ giữa các lần
• Hiệu quả hơn ho liên tục không kiểm soát
• Cần được hướng dẫn cụ thể

Ho liên tục không kiểm soát làm mệt mà lại không tống được đờm hiệu quả.

Kỹ thuật thở ra mạnh

• Thở ra mạnh với thanh môn mở
• Như khi hà hơi lên kính
• Ít gây xẹp đường thở hơn ho
• Đẩy đờm lên dần
• Kết hợp với ho khi đờm đã lên cao

Kỹ thuật này ít gây mệt hơn và thường hiệu quả hơn ho mạnh liên tục.

Tư thế hỗ trợ

• Một số tư thế giúp đờm chảy về phía đường thở lớn
• Cần được hướng dẫn cụ thể theo vùng phổi
• Kết hợp với kỹ thuật thở
• Không tự áp dụng tuỳ tiện
• Có chống chỉ định với một số người

Các tư thế dẫn lưu cần được chuyên môn hướng dẫn chứ không tự làm theo video.

Về vỗ rung

• Kỹ thuật hỗ trợ làm long đờm
• Cần được hướng dẫn đúng cách
• Không phải ai cũng phù hợp
• Có chống chỉ định
• Hỏi chuyên môn trước khi áp dụng

Vỗ rung sai cách có thể gây hại nên cần được hướng dẫn trực tiếp.

Vai trò của vận động

• Giúp thông khí phổi tốt hơn
• Hỗ trợ làm long đờm
• Cải thiện sức ho
• Đi bộ đều đặn đã có tác dụng
• Đặc biệt quan trọng với người nằm nhiều

Người nằm bất động lâu ngày gần như chắc chắn sẽ ứ đọng dịch tiết.

Về thuốc long đờm

• Hiệu quả khác nhau tuỳ tình huống
• Không thay thế được kỹ thuật làm sạch
• Không dùng kéo dài mà không hỏi
• Đọc kỹ thành phần
• Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ

Thuốc chỉ hỗ trợ, còn việc tống đờm ra vẫn phụ thuộc vào kỹ thuật và sức ho.

Không cắt ho khi đang nhiều đờm

• Ho lúc đó có vai trò tống đờm
• Cắt ho làm dịch ứ lại
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng
• Phân biệt ho khan và ho có đờm
• Hỏi trước khi dùng thuốc giảm ho

Thuốc giảm ho và thuốc long đờm có mục đích trái ngược nhau.

Theo dõi đờm

• Ghi lượng đờm mỗi ngày
• Ghi màu sắc
• Ghi độ đặc
• So với mức nền của mình
• Thay đổi rõ thì báo bác sĩ

Thay đổi về lượng và màu đờm so với mức nền là dấu hiệu sớm của đợt cấp.

Khi nào cần báo bác sĩ

• Đờm tăng nhiều đột ngột
• Đờm đổi màu kèm khó thở tăng
• Đờm có máu
• Đờm có mùi hôi
• Sốt kèm theo
• Không tống được đờm ra

Không tống được đờm dù đã làm đúng kỹ thuật là lý do cần được hỗ trợ y tế.

Cách nghĩ thực tế

• Đờm ứ đọng dẫn tới nhiễm trùng
• Uống đủ nước giúp đờm loãng hơn
• Kỹ thuật ho đúng hiệu quả hơn ho nhiều
• Vận động hỗ trợ làm sạch đường thở
• Không cắt ho khi đang nhiều đờm

Nội dung này mang tính thông tin chung; các kỹ thuật cụ thể cần được chuyên môn hướng dẫn.

Câu hỏi thường gặp