Chất lượng không khí và đường thở

Đường thở tiếp xúc trực tiếp với không khí suốt cả đời, nên chất lượng không khí là vấn đề tích tụ.

Những thành phần ô nhiễm chính

• Bụi mịn các kích cỡ
• Khí thải từ giao thông
• Khí thải công nghiệp
• Ozone ở tầng thấp
• Khói đốt rơm rạ và rác
• Khói bếp trong nhà

Không khí trong nhà cũng có thể ô nhiễm không kém ngoài trời.

Vì sao kích cỡ hạt quan trọng

• Hạt lớn bị giữ lại ở mũi họng
• Hạt nhỏ hơn đi xuống phế quản
• Hạt rất mịn tới được túi khí
• Có thể vào cả dòng máu
• Càng nhỏ càng đi sâu và càng khó chặn

Chính vì hạt mịn đi rất sâu nên khẩu trang thường không chặn được chúng hiệu quả.

Ảnh hưởng ngắn hạn

• Kích ứng mắt mũi họng
• Ho tăng
• Khò khè
• Khó thở
• Khởi phát đợt cấp ở người có bệnh nền
• Tăng số ca nhập viện trong ngày ô nhiễm

Số ca nhập viện vì bệnh hô hấp tăng rõ trong những ngày ô nhiễm nặng.

Ảnh hưởng dài hạn

• Giảm chức năng phổi theo thời gian
• Liên quan tới bệnh phổi mạn tính
• Ảnh hưởng tới phát triển phổi ở trẻ
• Liên quan tới bệnh tim mạch
• Tác động tích tụ nhiều năm

Trẻ lớn lên ở nơi ô nhiễm cao có thể không đạt được chức năng phổi tối đa.

Nhóm nhạy cảm hơn

• Trẻ em
• Người cao tuổi
• Phụ nữ mang thai
• Người có bệnh đường thở
• Người có bệnh tim mạch
• Người làm việc ngoài trời

Trẻ em thở nhiều hơn tính theo cân nặng nên hít vào lượng ô nhiễm tương đối lớn hơn.

Theo dõi chỉ số chất lượng không khí

• Có ứng dụng và trạm đo công bố
• Xem trước khi lên kế hoạch ra ngoài
• Chú ý khuyến cáo cho nhóm nhạy cảm
• Chỉ số thay đổi theo giờ trong ngày
• Thường xấu nhất vào giờ cao điểm

Xem chỉ số trước khi quyết định đi tập ngoài trời là thói quen đáng có.

Vào ngày ô nhiễm cao

• Hạn chế ra ngoài
• Đóng cửa sổ
• Tránh tập thể dục ngoài trời
• Chuyển sang tập trong nhà
• Dùng máy lọc nếu có
• Người có bệnh nền chuẩn bị sẵn thuốc

Tập thể dục ngoài trời làm tăng lượng không khí hít vào rất nhiều lần.

Về khẩu trang

• Khẩu trang vải lọc kém với hạt mịn
• Loại lọc hiệu suất cao mới có tác dụng
• Phải ôm khít mặt
• Để hở thì gần như không tác dụng
• Thay khi ẩm hoặc bẩn
• Không phải giải pháp duy nhất

Khẩu trang tốt mà đeo hở hai bên thì không khác gì không đeo.

Thông gió trong nhà

• Mở cửa khi không khí ngoài trời tốt
• Đóng khi ngoài trời ô nhiễm
• Chọn thời điểm trong ngày
• Thông gió bếp khi nấu
• Điều hoà không thay thế được thông gió

Chọn đúng thời điểm mở cửa quan trọng hơn là mở suốt ngày.

Máy lọc không khí

• Hữu ích ở nơi ô nhiễm cao
• Chọn công suất phù hợp diện tích
• Đặt ở phòng dành nhiều thời gian nhất
• Thay lọc theo hướng dẫn
• Không xử lý được nguồn ô nhiễm trong phòng
• Không thay thế các biện pháp khác

Đặt máy lọc trong phòng ngủ thường mang lại lợi ích rõ nhất.

Nguồn ô nhiễm trong nhà

• Khói thuốc
• Khói bếp và khói dầu khi nấu
• Khói nhang
• Nấm mốc
• Hoá chất tẩy rửa mùi mạnh
• Sơn và vật liệu mới

Nhiều người lo về ô nhiễm ngoài trời mà bỏ qua nguồn ngay trong nhà mình.

Giảm ô nhiễm khi nấu ăn

• Bật máy hút mùi trước khi nấu
• Mở cửa thông gió
• Hạ nhiệt độ chiên rán
• Hạn chế chiên rán nhiều dầu
• Chuyển sang bếp sạch hơn nếu được

Bật máy hút mùi trước khi bắt đầu nấu hiệu quả hơn bật khi khói đã đầy bếp.

Khi phải làm việc ngoài trời

• Theo dõi chỉ số trước ca làm
• Dùng bảo hộ phù hợp
• Nghỉ trong nhà khi có thể
• Uống đủ nước
• Báo nếu có triệu chứng hô hấp

Người làm ngoài trời có mức phơi nhiễm cao hơn nhiều so với người trong văn phòng.

Với người có bệnh đường thở

• Theo dõi chỉ số thường xuyên hơn
• Điều chỉnh kế hoạch theo ngày
• Luôn mang thuốc cắt cơn
• Có kế hoạch hành động sẵn
• Đi khám nếu triệu chứng tăng

Những ngày ô nhiễm nặng là lúc người có bệnh nền cần chuẩn bị kỹ nhất.

Về góc độ cộng đồng

• Cá nhân chỉ giảm được phần phơi nhiễm của mình
• Nguồn ô nhiễm cần giải pháp chung
• Giao thông và năng lượng sạch hơn
• Hạn chế đốt rơm rạ và rác
• Chính sách có tác động lớn nhất

Biện pháp cá nhân hữu ích nhưng không thay được việc giảm nguồn phát thải.

Cách nghĩ thực tế

• Hạt càng nhỏ càng đi sâu
• Không khí trong nhà cũng quan trọng
• Theo dõi chỉ số trước khi ra ngoài
• Khẩu trang phải ôm khít mới có tác dụng
• Nhóm nhạy cảm cần cẩn trọng hơn

Nội dung này mang tính thông tin chung; người có bệnh nền nên theo hướng dẫn của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp